Użytkownik:Melwin22/Workspace: Różnice pomiędzy wersjami

Z Minecraft Wiki Polska
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nie podano opisu zmian
Znacznik: Linki do stron ujednoznaczniających
Nie podano opisu zmian
 
(Nie pokazano 309 wersji utworzonych przez 2 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
{{Wersja komputera
{{Wersja komputera
|wygląd=1.19.3_banner.jpg
|nazwa = 26.3
|rozmiar1=280px
|wygląd = Baner 26.3.jpg
|nazwa = 1.19.3
|wygląd2 = Java Edition Menu 26.3.png
|data wydania = 7 grudnia 2022<ref name="releasedate">https://www.minecraft.net/en-us/article/minecraft-java-edition-1-19-3 „Minecraft Java Edition 1.19.3” - Minecraft.net, 7 grudnia 2022</ref>
|rozmiar = 280px
|snapshoty = [[22w42a]], [[22w43a]], [[22w44a]], [[22w45a]], [[22w46a]], [[1.19.3 Pre-release 1]], [[1.19.3 Pre-release 2]], [[1.19.3 Pre-release 3]], [[1.19.3 Release Candidate 1]], [[1.19.3 Release Candidate 2]], [[1.19.3 Release Candidate 3]]
|rozmiar2 = 280px
|oficjalna nazwa = [[Wilderness Bound]]
|data wydania = 15 września 2026
|snapshoty = [[26.3-snap1]], [[26.3-snap2]], [[26.3-snap3]], [[26.3-snap4]], [[26.3-snap5]], [[26.3-snap6]], [[26.3-snap7]], [[26.3-snap8]], [[26.3-snap9]], [[26.3-snap10]], [[26.3-pre1]], [[26.3-pre2]], [[26.3-pre3]], [[26.3-rc1]], [[26.3-rc2]], [[26.3-rc3]]
}}
}}
'''1.19.3''' jest aktualizacją [[Java Edition]] wydaną 7 grudnia 2022 roku.<ref name="releasedate" />
'''26.3''' – aktualizacja [[Java Edition]] znana jako [[Wilderness Bound]], trzecia w nowym systemie numeracji YY.X, gdzie YY oznacza rok wydania, a X numer aktualizacji.<ref>[https://www.minecraft.net/en-us/article/minecraft-new-version-numbering-system "Minecraft’s new version numbering system"] – [[Minecraft.net]], 2 grudnia 2025 roku.</ref> Została wydana 15 września 2026 roku<ref>https://www.minecraft.net/pl-pl/article/minecraft-java-edition-26-3</ref>. Dodaje ona m.in. nowy biom [[Pstrokaty las|pstrokatego lasu]] wraz z nowym rodzajem drewna – topolą.


== Nowości ==
== Nowości ==
=== Przedmioty ===
=== Bloki ===
;[[Jaja przyzywające]]
;Powiązane z topolą:
*Dodano jaja przyzywające dla [[Śnieżny golem|śnieżnego golema]], [[Żelazny golem|żelaznego golema]], [[Smok Endu|smoka Endu]] i [[wither]]a.
*[[Plik:Topolowy pień.png|32px]] [[Topolowy pień]], który można przetworzyć na deski.
**Jaja przyzywające golemy są normalnie dostępne w ekwipunku trybu [[Kreatywny|kreatywnego]]. Jaja przyzywające smoka i withera są dostępne wyłącznie przy użyciu polecenia {{cmd|give}}.
**Ma również [[Plik:Ociosany topolowy pień.png|32px]] ociosaną wersję.
*[[Plik:Topolowe drewno.png|32px]] [[Topolowe drewno]], także możliwe do przetworzenia na deski.
**Ma również [[Plik:Ociosane topolowe drewno.png|32px]] ociosaną wersję.
*[[Plik:Czerwone topolowe liście.png|32px]] [[Plik:Pomarańczowe topolowe liście.png|32px]] [[Plik:Żółte topolowe liście.png|32px]] [[Topolowe liście]], z których wypadają sadzonki topoli, występują w trzech wariantach kolorystycznych.
*[[Plik:Sadzonka topoli.png|32px]] [[Sadzonka topoli]], służąca do zasadzenia nowego drzewa.
*[[Plik:Topolowe deski.png|32px]] [[Deski]], z których można wytworzyć wszystkie typy drewnianych bloków:
**[[Plik:Topolowa płytka naciskowa.png|32px]] [[Płytka naciskowa]]
**[[Plik:Topolowy przycisk.png|32px]] [[Przycisk]]
**[[Plik:Topolowy płot.png|32px]] [[Płot]]
**[[Plik:Topolowa furtka.png|32px]] [[Furtka]]
**[[Plik:Topolowe drzwi.png|32px]] [[Drzwi]]
**[[Plik:Topolowe schody.png|32px]] [[Schody]]
**[[Plik:Topolowa płyta.png|32px]] [[Płyta]]
**[[Plik:Topolowa klapa.png|32px]] [[Klapa]]
**[[Plik:Topolowa tabliczka.png|32px]] [[Tabliczka]]
**[[Plik:Topolowa podwieszana tabliczka.png|32px]] [[Podwieszana tabliczka]]
**[[Plik:Topolowa półka.png|32px]] [[Półka]]


=== [[Ustawienia]] ===
;[[Plik:Huba.png|32px]] [[Huba]]
;Suwak "Prędkość obrotu panoramy"
*Grzyb porastający topole.
*Kontroluje prędkość, z jaką obraca się panorama świata widoczna w [[Menu główne|menu głównym]].
*Można się od niego odbijać, podobnie jak od łóżka.
*Ma małą i dużą wersję.


;Przycisk "Przybory operatora"
;[[Plik:Czerwony krzew.png|32px]] [[Czerwony krzew]]
*Włącza lub wyłącza dodatkową kartę w ekwipunku trybu [[Kreatywny|kreatywnego]], zawierającą bloki i przedmioty przeznaczone dla operatorów, np. [[blok poleceń]].
*Dekoracyjna roślina, rosnąca między topolami.
*Funkcjonalnie identyczny do [[krzew]]u, ale pozostaje czerwony niezależnie od biomu, w którym zostanie zasadzony.


=== Gracz ===
;[[Plik:Słomiane łóżko.png|32px]] [[Słomiane łóżko]]
;Nowe domyślne [[skórki]]
*Jednorazowy wariant [[łóżko|łóżka]].
*Dodano siedem nowych skórek:
*Pozwala przewinąć noc bez zmiany punktu odradzania gracza.
{|class="wikitable
*Receptura:
|[[Plik:Ari.png|64px]] || [[Plik:Efe.png|64px]] || [[Plik:Kai.png|64px]] || [[Plik:Makena.png|64px]] || [[Plik:Noor.png|64px]] || [[Plik:Sunny.png|64px]] || [[Plik:Zuri.png|64px]]
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
!Składniki
!Wejście → Wyjście
|-
|-
|Ari || Efe || Kai || Makena || Noor || Sunny || Zuri
|[[Snop siana]]
|{{Grid/Crafting Table
|A2= Snop siana |B2= Snop siana |C2= Snop siana
|Output= Słomiane łóżko
}}
|}
|}


=== Techniczne ===
;{{Animacja|Biała_betonowa_płyta.png; Jasnoszara_betonowa_płyta.png; Szara_betonowa_płyta.png; Czarna_betonowa_płyta.png; Brązowa_betonowa_płyta.png; Czerwona_betonowa_płyta.png; Pomarańczowa_betonowa_płyta.png; Żółta_betonowa_płyta.png; Jasnozielona_betonowa_płyta.png; Zielona_betonowa_płyta.png; Błękitna_betonowa_płyta.png; Jasnoniebieska_betonowa_płyta.png; Niebieska_betonowa_płyta.png; Fioletowa_betonowa_płyta.png; Purpurowa_betonowa_płyta.png; Różowa_betonowa_płyta.png|32x32px}} Betonowe i {{Animacja|Biała_wełniana_płyta.png; Jasnoszara_wełniana_płyta.png; Szara_wełniana_płyta.png; Czarna_wełniana_płyta.png; Brązowa_wełniana_płyta.png; Czerwona_wełniana_płyta.png; Pomarańczowa_wełniana_płyta.png; Żółta_wełniana_płyta.png; Jasnozielona_wełniana_płyta.png; Zielona_wełniana_płyta.png; Błękitna_wełniana_płyta.png; Jasnoniebieska_wełniana_płyta.png; Niebieska_wełniana_płyta.png; Fioletowa_wełniana_płyta.png; Purpurowa_wełniana_płyta.png; Różowa_wełniana_płyta.png|32x32px}} wełniane [[Płyta|płyty]]
;[[Polecenia]]
*Wytwarzane z z [[beton]]u i [[Wełna|wełny]].
*Dodano polecenie {{cmd|fillbiome}}.
**Zmienia [[biom]] na wyznaczonym obszarze. Granice stworzonego biomu mogą nieco się różnić od prostokąta ograniczonego podanymi koordynatami.


;[[Zasady gry]]
;{{Animacja|Białe_betonowe_schody.png; Jasnoszare_betonowe_schody.png; Szare_betonowe_schody.png; Czarne_betonowe_schody.png; Brązowe_betonowe_schody.png; Czerwone_betonowe_schody.png; Pomarańczowe_betonowe_schody.png; Żółte_betonowe_schody.png; Jasnozielone_betonowe_schody.png; Zielone_betonowe_schody.png; Błękitne_betonowe_schody.png; Jasnoniebieskie_betonowe_schody.png; Niebieskie_betonowe_schody.png; Fioletowe_betonowe_schody.png; Purpurowe_betonowe_schody.png; Różowe_betonowe_schody.png|32x32px}} Betonowe i {{Animacja|Białe_wełniane_schody.png; Jasnoszare_wełniane_schody.png; Szare_wełniane_schody.png; Czarne_wełniane_schody.png; Brązowe_wełniane_schody.png; Czerwone_wełniane_schody.png; Pomarańczowe_wełniane_schody.png; Żółte_wełniane_schody.png; Jasnozielone_wełniane_schody.png; Zielone_wełniane_schody.png; Błękitne_wełniane_schody.png; Jasnoniebieskie_wełniane_schody.png; Niebieskie_wełniane_schody.png; Fioletowe_wełniane_schody.png; Purpurowe_wełniane_schody.png; Różowe_wełniane_schody.png|32x32px}} wełniane [[schody]]
*Dodano <code>blockExplosionDropDecay</code>, <code>mobExplosionDropDecay</code> i <code>tntExplosionDropDecay</code>.
*Wytwarzane z betonu i wełny.
**Jeśli <code>false</code>, wszystkie bloki zniszczone danym typem eksplozji upuszczają swoje normalne łupy (najczęściej - siebie jako przedmiot). Jeśli <code>true</code>, szansa na upuszczenie łupu maleje wraz ze wzrostem odległości od centrum eksplozji.
*Wełniane schody naturalnie generują się w [[Opuszczone obozowisko|opuszczonych obozowiskach]].
*Dodano <code>snowAccumulationHeight</code>.
**Określa, ile warstw [[śnieg]]u na bloku może się nagromadzić z naturalnych opadów.
*Dodano <code>waterSourceConversion</code> i <code>lavaSourceConversion</code>.
**Określa, czy ciecz danego typu tworzy nowe bloki źródłowe z istniejących bloków źródłowych (tzw. "nieskończone źródło").
*Dodano <code>globalSoundEvents</code>.
**Określa, czy niektóre dźwięki (np. śmierć [[Smok Endu|smoka Endu]]) są słyszalne dla wszystkich graczy na serwerze.
 
== Zmiany ==
=== Bloki ===
;[[Przyzywacz potworów]]
*Nie ustawia już domyślnego moba, jeśli zostanie sztucznie postawiony przez gracza.
**Wcześniej taki przyzywacz domyślne przyzywał [[Świnia|świnie]].
*Nie emituje płomienistych cząsteczek, jeśli żaden mob nie został ustawiony.
*Przycisk "Wybierz blok" (domyślnie kółko myszy) działa poprawnie na przyzywaczu.
 
;[[Bariera]] i [[pustka strukturalna]]
*Nie tworzą już [[Cząsteczki|cząsteczek]] po zniszczeniu.
 
;[[Kwiat refrenusu]] i [[rusztowanie]]
*Moby już nie odradzają się na tych blokach.
 
;[[Shulkerowa skrzynia]]
*[[Pochodnia|Pochodnie]] i podobne bloki, które postawiono na ściance shulkerowej skrzyni, zostaną teraz zniszczone, jeśli skrzynia się otworzy.


=== Przedmioty ===
=== Przedmioty ===
;[[Wiadro wody]]
;{{Animacja|Biała_poduszka.png; Jasnoszara_poduszka.png; Szara_poduszka.png; Czarna_poduszka.png; Brązowa_poduszka.png; Czerwona_poduszka.png; Pomarańczowa_poduszka.png; Żółta_poduszka.png; Jasnozielona_poduszka.png; Zielona_poduszka.png; Błękitna_poduszka.png; Jasnoniebieska_poduszka.png; Niebieska_poduszka.png; Fioletowa_poduszka.png; Purpurowa_poduszka.png; Różowa_poduszka.png|32x32px}} [[Poduszka]]
*Może zostać opróżnione w zalane wodą bloki, analogicznie do tego, jak już wcześniej można było opróżnić wiadro wody w istniejące źródło wody.
*Dekoracyjny byt, na którym można siadać.
*Poduszkę można postawić na dowolnej płaskiej powierzchni.
*Wytwarzanie:


;[[Jaja przyzywające]]
*Nieznacznie zmieniono teksturę jaja przyzywającego [[Niedźwiedź polarny|niedźwiedzia polarnego]], by odróżnić je od jaja ghasta.


=== Byty ===
;[[Plik:.png]]
;[[Creeper]]
*Gracz może wymusić eksplozję creepera, używając na nim [[Ognista kula|ognistej kuli]].


;[[Enderman]], [[szkielet]] i [[witherowy szkielet]]
*W Netherze odradzają się tylko w świetle o poziomie 7 lub niższym.
**Wcześniej odradzały się w świetle o poziomie 11 lub niższym.


;[[Dręczyciel]]
;[[Plik:Topolowa łódka.png|32px]] [[Topolowa łódka]]
*Zmieniono teksturę i model dręczyciela: [[Plik:Dręczyciel po 22w45a.png|64px]]
*Występuje również w [[Plik:Topolowa łódka ze skrzynią.png|32px]] [[Łódka ze skrzynią|wariancie ze skrzynią]].


;[[Wagonik z przyzywaczem potworów]]
=== Generowanie świata ===
*Podobnie jak z blokiem, nie ma już domyślnego moba i nie emituje płomienistych cząsteczek, jeśli mob nie został wybrany.
;{{BiomeLink|Pstrokaty las}}
*Biom „jesienny”, w którym roślinność ma czerwono-pomarańczowy odcień.
*Oprócz nowych drzew, generują się tu [[świerk]]i, [[Huba|huby]], [[Czerwony krzew|czerwone krzew]]y i [[ściółka]].
*Często pojawiają się też [[Przewrócone drzewo|przewrócone topole]].


=== Gracz ===
;{{Animate|Topola Czerwone Liście.png;Topola Pomarańczowe Liście.png;Topola Żółte Liście.png|32px}} [[Topola]]
;Aktualizacja starych domyślnych [[skórki|skórek]]
*[[Drzewo]] generujące się w pstrokatym lesie.
*Skórki "Steve" i "Alex" zostały nieco zmienione.
*Występuje w trzech wariantach kolorystycznych.
{|class="wikitable
|[[Plik:Steve.png|64px]] || [[Plik:Alex.png|64px]]
|-
|Steve || Alex
|}


=== Generowanie świata ===
;{{EnvLink|Opuszczone obozowisko}}
;[[Twierdza]]
* Struktura generująca się w następujących biomach:
*Nieznacznie zmieniono algorytm generowania się twierdz.
**{{BiomeLink|Górska łąka}}
**Nadal tworzą się w ośmiu koncentrycznych kręgach wokół środka świata, ale ich położenie w obrębie tych kręgów będzie nieco inne niż przed wersją 1.19.3.
**{{BiomeLink|Wiśniowy gaj}}
**{{BiomeLink|Las}}
**{{BiomeLink|Las brzozowy}}
**{{BiomeLink|Starodrzew brzozowy}}
**{{BiomeLink|Kwiecisty las}}
**{{BiomeLink|Wyżynny las}}
**{{BiomeLink|Pstrokaty las}}
**{{BiomeLink|Tajga}}
**{{BiomeLink|Zaśnieżona tajga}}
**{{BiomeLink|Starodrzew świerkowy}}
**{{BiomeLink|Starodrzew sosnowy}}
**{{BiomeLink|Przerzedzona dżungla}}
**{{BiomeLink|Las bambusowy}}
**{{BiomeLink|Bagno}}
**{{BiomeLink|Sawanna}}
**{{BiomeLink|Blady ogród}}


=== Rozgrywka ===
;[[Postępy]]
*Postęp "Sto lat!" jest teraz zwykłym postępem, a nie wyzwaniem.


;Ekwipunek trybu [[Kreatywny|kreatywnego]]
*Całkowicie przebudowany.
*Bloki i przedmioty są lepiej pogrupowane, a niektóre pojawiają się na kilku różnych kartach, jeśli pasują do wielu kategorii.
*Dodano wiele bloków i przedmiotów, których wcześniej brakowało (np. [[smocze jajo]], [[przyzywacz potworów]], [[blok poleceń]]).
*Dziesięć kart w nowym ekwipunku to:
**"Bloki budowlane" - m.in. bloki drewniane, kamienne, miedziane
**"Bloki kolorowe" - m.in. [[terakota]], [[beton]], [[wełna]]
**"Bloki naturalne" - m.in. [[kwiaty]], [[złoża]], [[Koralowiec|koralowce]]
**"Bloki użytkowe" - źródła światła, bloki z interfejsem, [[obraz]]y
**"Mechanizmy redstone" - bloki emitujące lub reagujące na sygnał [[redstone]], a także kilka innych bloków, przydatnych przy tworzeniu mechanizmów (np. [[blok szlamu]])
**"Narzędzia i przybory" - m.in. [[kilof]]y, warianty [[Wiadro|wiadra]], [[płyty muzyczne]]
**"Walka" - m.in. [[miecz]]e, [[Zbroja|zbroje]], [[Strzała|strzały]]
**"Żywność i napoje" - wszystko, co gracz może [[Jedzenie|zjeść]], a także np. [[mikstury]]
**"Materiały" - przedmioty używane głównie w [[Wytwarzanie|wytwarzaniu]], a także np. [[Zaklęta książka|zaklęte książki]]
**"[[Jaja przyzywające]]" - na tej karcie umieszczono też [[przyzywacz potworów]].
*Jedenasta karta, "Przybory operatora", może zostać odblokowana przyciskiem w [[ustawienia]]ch.
**Zawiera bloki i przedmioty przeznaczone dla operatorów, np. [[blok poleceń]], [[Bariera|barierę]], [[patyk debugujący]].


=== Techniczne ===
=== Inne ===




== [[Eksperyment]]y ==
== Zmiany ==
Wprowadzone zostały eksperymentalne paczki danych "Sakwa" i "Update 1.20". Pierwsza z nich dodaje wyłącznie [[Sakwa|sakwę]], a druga elementy z aktualizacji [[Trails and Tales]]:
 
=== Bloki ===
=== Bloki ===
*[[Bambusowa mozaika]]
;
*[[Blok bambusu]] i [[blok ociosanego bambusu]]
*[[Bambusowe deski]] i bloki z nich wykonane
*[[Podwieszana tabliczka|Podwieszane tabliczki]]
*[[Rzeźbiona biblioteczka]]
*[[Głowa piglina]]


=== Przedmioty ===
=== Przedmioty ===
*[[Jajo przyzywające]] wielbłąda
;


=== Byty ===
=== Moby ===
*[[Wielbłąd]]
;
*[[Bambusowa tratwa]] i [[bambusowa tratwa ze skrzynią]]
 
=== Inne ===
;Ogólne
*
 
;[[Postępy]]
*Biom pstrokatego lasu jest teraz potrzebny do uzyskania postępu „Pora na przygodę”.


== Poprawki ==
== Poprawki ==
*Naprawiono 196 błędów, wśród nich:
Poprawiono 270 błędów, w tym:
** {{bug|14167}} - moby wiszące na [[Lina|linie]] stopniowo akumulują obrażenia od upadku.
*{{bug|}}
** {{bug|50605}} - przycisk "Wybierz blok" nie działa na przyzywaczu potworów.
 
** {{bug|55718}} - smocze jajo jest niedostępne w ekwipunku trybu kreatywnego.
== Galeria ==
** {{bug|127110}} - nie można opróżnić wiadra wody w bloki zalane wodą.
<gallery>
** {{bug|132820}} - przyzywacz potworów jest niedostępny w ekwipunku trybu kreatywnego.
Pstrokaty las.png|[[Pstrokaty las]]
** {{bug|150488}} - moby mogą odradzać się na rusztowaniu.
Opuszczone obozowisko.png|[[Opuszczone obozowisko]]
** {{bug|160610}} - moby mogą odradzać się na kwiecie refrenusu.
</gallery>
** {{bug|185618}} - nie można wymusić eksplozji creepera za pomocą ognistej kuli.
** {{bug|188247}} - eksplozji [[Kryształ Endu|kryształów Endu]] nie można zablokować [[Tarcza|tarczą]].
** {{bug|200006}} - eksplozji [[Łóżko|łóżka]] i [[Kotwica odrodzenia|kotwicy odrodzenia]] nie można zablokować tarczą.


{{Przypisy}}
{{Przypisy}}
{{Wersje Java|Pełna wersja}}
{{Wersje Java|Nowa numeracja}}


[[de:1.19.3]]
[[de:26.3]]
[[en:Java Edition 1.19.3]]
[[en:Java Edition 26.3]]
[[es:Java Edition 1.19.3]]
[[es:Java Edition 26.3]]
[[fr:Édition Java 1.19.3]]
[[fr:Édition Java 26.3]]
[[ja:Java Edition 1.19.3]]
[[it:Java Edition 26.3]]
[[pt:Edição Java 1.19.3]]
[[ja:Java Edition 26.3]]
[[ru:1.19.3 (Java Edition)]]
[[lzh:爪哇版二六點三]]
[[uk:1.19.3 (Java Edition)]]
[[pt:Edição Java 26.3]]
[[zh:Java版1.19.3]]
[[ru:26.3 (Java Edition)]]
[[uk:26.3 (Java Edition)]]
[[zh:Java版26.3]]

Aktualna wersja na dzień 11:37, 20 wrz 2026

26.3 – aktualizacja Java Edition znana jako Wilderness Bound, trzecia w nowym systemie numeracji YY.X, gdzie YY oznacza rok wydania, a X numer aktualizacji.[1] Została wydana 15 września 2026 roku[2]. Dodaje ona m.in. nowy biom pstrokatego lasu wraz z nowym rodzajem drewna – topolą.

Nowości[edytuj | edytuj kod]

Bloki[edytuj | edytuj kod]

Powiązane z topolą
Huba
  • Grzyb porastający topole.
  • Można się od niego odbijać, podobnie jak od łóżka.
  • Ma małą i dużą wersję.
Czerwony krzew
  • Dekoracyjna roślina, rosnąca między topolami.
  • Funkcjonalnie identyczny do krzewu, ale pozostaje czerwony niezależnie od biomu, w którym zostanie zasadzony.
Słomiane łóżko
  • Jednorazowy wariant łóżka.
  • Pozwala przewinąć noc bez zmiany punktu odradzania gracza.
  • Receptura:
Składniki Wejście → Wyjście
Snop siana










Betonowe i wełniane płyty
Betonowe i wełniane schody

Przedmioty[edytuj | edytuj kod]

Poduszka
  • Dekoracyjny byt, na którym można siadać.
  • Poduszkę można postawić na dowolnej płaskiej powierzchni.
  • Wytwarzanie:


Plik:.png


Topolowa łódka

Generowanie świata[edytuj | edytuj kod]

Pstrokaty las
Topola
  • Drzewo generujące się w pstrokatym lesie.
  • Występuje w trzech wariantach kolorystycznych.
Opuszczone obozowisko


Inne[edytuj | edytuj kod]

Zmiany[edytuj | edytuj kod]

Bloki[edytuj | edytuj kod]

Przedmioty[edytuj | edytuj kod]

Moby[edytuj | edytuj kod]

Inne[edytuj | edytuj kod]

Ogólne
Postępy
  • Biom pstrokatego lasu jest teraz potrzebny do uzyskania postępu „Pora na przygodę”.

Poprawki[edytuj | edytuj kod]

Poprawiono 270 błędów, w tym:

Galeria[edytuj | edytuj kod]


Przypisy[edytuj kod]

Poniżej znajduje się lista przypisów na tej stronie.